haarlemnoord

In de editie van het Haarlems Dagblad van begin dit jaar 2019 stond een artikel over de ontwikkelingen rond de oude stolpboerderij Noord-Akendam, of wat er nog van over is. Een deel van het complex is een bouwval. Bureau Huibrechtse & Koster Consultants heeft voor de nieuwe eigenaar en initiatiefnemer Nieuw Akendam B.V. een plan gemaakt voor herbouw en het hergebruik van de boerderij. Een plan, dat op de valreep van 2018 bij de gemeente Haarlem is ingediend. Noord-Akendam was een van de zeven Ambachtsheerlijkheden, die werden samengevoegd tot de gemeente Schoten. De heerlijkheid “Adickendam” wordt al in de 14e eeuw vermeld. De oorsprong van de boerderij ligt in de 17e eeuw. Het exacte bouwjaar is niet bekend. De stolpboerderij werd in 1875 aanzienlijk uitgebreid met ondermeer een knechtswoning. Dit deel wordt nu nog steeds bewoond door een nakomeling van de laatste boer die hier zijn bedrijf uitoefende. Er wordt een reconstructie gemaakt van de originele stolpboederij met wat eigentijds aanpassingen. De knechtswoning wordt opgeknapt. In de boerderij moet een maatschappelijke voorziening komen. Van een oud bakhuisje in de tuin en een schuurtje zijn nog slechts restanten over. Er komt een nieuw bakhuisje en een andere schuur voor in de plaats. Naast het boerderijcomplex is ruimte voor twee nieuwe gebouwen, die met hun schuine kappen de uitstraling van een schuur krijgen.

Links op de tekening zijn beide nieuwe gebouwen te zien, ontworpen met veel glas. Er zou o.a. een restaurant in gevestigd kunnen worden met een groot aangrenzend terras. Er is al veel belangstelling voor. Er zouden bijvoorbeeld ook bijeenkomsten worden gehouden na afloop van een uitvaart op de nabij gelegen begraafplaatsen. Dat die nieuwe schuren erbij komen, is noodzakelijk om de restauratie te kunnen realiseren. Belangrijk is, dat de stolpboerderij behouden blijft. Het is het enig overgebleven exemplaar van het Schotertype. De andere zijn allemaal ten prooi gevallen aan de grootschalige woningbouw op Schotens grondgebied. Dat de boerderij wordt herbouwd is voor Stichting Historisch Schoten belangrijk, evenals het behoud van het boerenlandschap er omheen. Hier is nog te zien, hoe het oude Schoten er honderd jaar geleden uitgezien heeft, met de Vergierdeweg nog als een landweggetje.

Goed nieuws van Nieuwe Gracht Producties.
Michaëla Bijlsma en Eric Coolen gaan aan de slag met hun vierde gevelsteen in Haarlem. Het ontwerp hiervan is inmiddels goedgekeurd. De steen komt in de gevel van de voormalige Frans Hals Bioscoop, de huidige Fonteinkerk. Net als bij Villa de Olifant zullen Michaëla Bijlsma en Eric Coolen in een openbare ruimte aan de steen werken. Toeschouwers zijn hierbij van harte welkom. Meer informatie is te vinden op de website van Nieuwe Gracht Producties (www.nieuwegrachtproducties.com).

Op 23 en 24 mei werd de gevelrestauratie van het voormalig raadhuis van Schoten aan de Rijksstraatweg 24 afgerond met de plaatsing van compleet nieuw zandstenen reliëf.

In 2017 attendeerde Stichting Geveltekens Vereniging Haerlem de gemeente erop dat het natuursteenwerk van het voormalig raadhuis van Schoten toe was aan een restauratie, De boogtrommel met een zandstenen reliëf boven het trappenhuisvenster moest zelfs compleet vernieuwd worden. Het reliëf bevat het wapenschild van Schoten, omgeven door loofwerk en een banderol (smalle tekstband). De natuurstenen zuiltjes van het voorgevelkozijn op de begane grond moesten ook worden vernieuwd. Alleen het leeuwtje kon op een sobere manier nog gerestaureerd worden, In opdracht van de afdeling Vastgoed voerde restaurator/beeldhouwer Tobias Snoep de restauratie uit.

V0rige week zijn het leeuwtje en reliëf geplaatst samen met de natuurstenen zuiltjes. Een staaltje vakmanschap waardoor het voormalig raadhuis in ere is hersteld.

In 1906 werd een aanvang gemaakt met de bouw van het raadhuis in Schoten. Het oude raadhuis aan de Vergierdeweg 52 werd (door de uitbreiding van het Schoterkwartier)te klein. Bovendien verkeerde het in slechte staat van onderhoud. Aan de bouw van het nieuwe raadhuis ging een discussie vooraf, op welke pek het zou moeten verrijzen, In Schoten, het Schoterkwartier, of nog zuidelijker. Uiteindelijk werd gekozen voor de plek, waar het nu nog steeds te vinden is, Rijksstraatweg 24. Het nieuwe raadhuis, met de tegenoverliggende burgemeesterswoning werd opgeleverd in 1907. Lang heeft het gebouw niet als raadhuis gediend; na twintig jaar werd Schoten bij Haarlem ingelijfd en  moest voor het gebouw een andere bestemming worden gezocht.

De jongste uitgave van Stichting Historisch Schoten is verkrijgbaar. Het boekje gaat over het Frans Halsplein en omgeving. Het toont een deel van de geschiedenis van dit stadsdeel in oude en nieuwe foto’s, kaartjes en krantenknipsels. U leest over de ontwikkeling van het voormalig exercitieveld met de Kennemerpoort tot het Frans Halsplein met fontein. De bouw en sloop van de Frans Halsbioscoop en Café Burgers, van waaruit veel mensen moesten vertrekken voor het rijexamen en waar ooit een schietbaan te vinden was. U ziet tekeningen over de verkeerssituaties destijds, foto’s van de Schoterweg en de omgeving van de Schotersingel. Het boekje is samengesteld door Harry van Beelen en is te bestellen per e-mail en bij boekhandel Gillissen & Co.

De kleinste dierentuin van Nederland, de Artisklas, is in problemen gekomen nu de groente- en fruitsponsor van de ene op de andere dag is afgehaakt. De eigenaren zijn naarstig opzoek naar een oplossing.  Harald  Ames, voorzitter van de Stichting Artisklas, heeft wel enige zorgen: ”Het is zeker een probleempje. Zes jaar lang kwam hier elke zaterdag een wagen die de benodigde veertig kilo fruit en groente voer voor onze dieren leverde. Gratis! Maar na een reorganisatie binnen dat bedrijf besloten ze hiermee te stoppen.” Het was een beetje zuur dat Ames dit nieuws hoorde op dezelfde dag dat begonnen werd met de verbouwing van het insekten verblijf. Het was van de ene dag op de andere. Er was geen overbruggingsperiode, waarbinnen men op zoek kon gaan naar een andere sponsor. Een donateur heeft aangeboden de kosten voor groente en fruit deze maand voor zijn rekening te nemen.  Daarmee is de druk even van de ketel, maar een maand is zo om.  Als de Artisklas de kosten ( € 4.000,- per jaar) voor voedsel zelf moet gaan dragen, dan gaat dit ten koste van het geld voor de verbouwing. Men is niet van plan de entree bedragen te verhogen. Het bezoekersaantal groeit en gaat dit jaar naar de 8000 en het is niet verstandig deze groeit met verhoging van entreegeld teniet te doen. Wij doen op iedereen een beroep om deze mensen met geld te steunen. Elke bijdrage is welkom. Breng s.v.p. geen oud brood groente of fruit (afval) want daar kan men niets mee.  Dank voor uw hup.

Verbazing en vermaak

De Haarlemse kermis in de negentiende eeuw was een onuitputtelijke bron van verbazing en vermaak. Zo keek Van Breugel vol verwondering toe hoe Mej. Marie zonder armen met haar mond een knoop in een draad wist te leggen. Minstens zoveel belangstelling trok Admiraal Tom Pouche, de kleinste man van Europa en ook wel het Wonder der Wereld genoemd. Op zijn 34e was hij slechts 7 palmen (ongeveer 70 cm) groot.

Een wondere wereld

De kermis bestond echter niet alleen uit rariteiten. Hier leerde de gewone man over de wijde wereld om zich heen. Je kon er de nieuwste technologische snufjes bekijken zoals de wekker en de mechanische olifant. Maar ook een exotische levend dier als de neushoorn toen was.

Komt dat zien!

Ga mee op ontdekking en laat je verwonderen door de kermis van vroeger! Bezoek ‘Komt dat zien!’ van zaterdag 1 juli tot en met zondag 10 september 2017 in de Janskerk, Jansstraat 40 in Haarlem. Gratis entree!

Op woensdag 10 mei a.s. wordt weer een Schotenavond gehouden in Het Schoter aan de Sportweg in Haarlem-Noord. De heer L. Zoodsma van het Noord-Hollands Archief, zal aandacht besteden aan het feit dat Schoten 90 jaar geleden werd geannexeerd door de gemeente Haarlem. Op veler verzoek zal ook een diapresentatie worden verzorgd met medewerking van Henk Wieringa over het Schoten uit die tijd.  Verder zal een bijdrage worden verzorgd door de Stadsdichter van Haarlem, Willemien Spook en het welbekende Ampzing Genootschap. Gedurende de avond zullen diverse mappen en informatie panelen ter inzage liggen vol interessante zaken in relatie tot de annexatie, maar ook andere zaken, zoals oude briefhoofden van Schotense bedrijven, fotomateriaal, enz. Ook is er een boekentafel, die verzorgd zal worden door Boekhandel Gillissen & Co.

De entree voor donateurs (met introducé) is gratis. Niet donateurs betalen € 5,00 per persoon. De zaal is geopend om 19.15 uur. Het programma begint rond 19.45 uur. Halverwege de avond zal er een korte pauze zijn. Gebleken is, dat de pauze altijd te kort is. Er is veel te zien en te bespreken en veel oude bekenden ontmoeten elkaar  weer. 

De Krim, ofwel Het Eiland, ligt in Haarlem-Noord. De wijk wordt aan de noordzijde begrensd door het Pim Mulier Sportpark en aan zuidzijde door het Kennemer Sportcenter en de ijsbaan. In deze groene en rustige wijk is het prettig wonen!

 Korte historische schets

Pre stedelijke ontwikkeling
In de 12e – 14e eeuw probeerde men gronden en moerassen te ontginnen voor landbouw en veeteelt. Het uit de duinen vloeiende water werd via natuurlijke beken en via gegraven sloten en vaarten (De Delft, Houtvaart) naar het Spaarne, de Rijn of het Wijkermeer afgevoerd. Er ontstonden daardoor grote rechthoekige stukken grond, die door de graaf in leen werden uitgegeven aan een ‘heer’. Zo ontstond een ‘heerlijkheid’, waarop een hoeve werd gebouwd.

De gemeente Bloemendaal, waar destijds het huidige grondgebied van De Krim onder viel, was ontstaan uit de ambachtsheerlijkheden Tetterode (huidige Overveen), Aelbertsberg (huidige Bloemendaal) en Vogelenzang.

Vanaf eind 16e eeuw was de blekerij in deze omgeving een belangrijke tak van nijverheid. Protestantse emigranten uit Vlaanderen en Brabant richtten linnen-, garen- en kleerblekerijen op.
In de 19e eeuw veranderden de gronden in weiden of tuinderijen of werden de gronden tot buitenplaats verbouwd, onder andere Hartenlust en Wildhoef in Bloemendaal. Mede door de verbetering van de verkeersmiddelen (trein en tram) ontwikkelde Bloemendaal zich vanaf circa 1880 tot een forensenplaats.

Buitenplaatsen, waar onder Hartenlust en Wildhoef, werden hierdoor verkaveld en bebouwd. 

De annexatie
In het begin van de 20e eeuw werd de beschikbare ruimte voor de bouw van goedkope arbeiderswoningen binnen de grenzen van Haarlem steeds schaarser. Hierdoor kwamen omvangrijke woningbouwactiviteiten op het grondgebied van de gemeente Schoten opgang. In 1927 annexeerde de gemeente Haarlem de gemeenten Schoten en Spaarndam, delen van Bloemendaal, Heemstede, Haarlemmerliede en Spaarnwoude.

Tijdens de dertiger jaren werd er vervolgens in Haarlem in snel tempo een groot aantal woningen gebouwd. Deze maakten deel uit van de uitbreidingsplannen Haarlem Noord. Het gebied over De Delft, inmiddels grondgebied van Haarlem, bestemmingsplan “De Krim” (ontwerp) is rond 1935 ontstaan. Woningbouwverenigingen en vooral eigenbouwers leverden vele woningen af, voornamelijk eengezinswoningen (waar onder het zuidelijke deel van De Krim).

Over het ontstaan van de naam de Krim is niet veel bekend. Vermoedelijk dankt het gebied over De Delft zijn naam aan haar tamelijk geïsoleerde ligging tussen De Delft en het spoorlijn. Zodoende werd het gebied in de volksmond De Krim genoemd naar het in het oude Rusland ooit een bekend/berucht verbanningsoord de Krim, een schiereiland in de Zwarte Zee. 

Naoorlogse periode
De Tweede Wereldoorlog bracht ook in Haarlem de woningbouw vrijwel tot stilstand. Na het beëindigen van de oorlog kwamen de planontwikkeling en het bouwproces weer in beweging.
Bij het opzetten van de stedebouwkundige plannen voor de in Haarlem-Noord gelegen wijken is door de ontwerpers J.A. Kuiper (stedebouwkundig adviseur van de gemeente Haarlem) en A. van der Steld (het toenmalig hoofd van de afdeling Stadsontwikkeling) afgestapt van de uitgangspunten die in Haarlem gehanteerd werden bij de opzet van de vooroorlogse uitbreidingsplannen. Bij deze nieuwe plannen werd uitgegaan van het gesloten bouwblok gevormd door eengezinswoningen, vaak zonder voortuinen, maar met binnen het bouwblok gelegen achtertuinen. Het openbaar groen was veelal slechts te vinden op enkele geïsoleerd liggende plekken (Rijklof van Goensplein).

Ook werden er flatgebouwen met drie en vier bouwlagen gebouwd (Laurens Reaellaan). Tussen de flatgebouwen werden gemeenschappelijke tuinen aangelegd die vanaf de openbare weg toegankelijk zijn.

In de nieuwe wijk werden de namen van gouverneurs-generaal van Oost-Indië toegepast. De in 1935 reeds aangenomen Carel Reinierszlaan is wegens verandering van het stratenplan vervallen. De weg langs De Delft werd Lodewijk van Deyssellaan genoemd, naar het pseudoniem van de grote Nederlandse letterkundige Dr. K.J.L. Alberdingk Thijm, een der laatste tachtigers in Haarlem. Dit eerbetoon bij diens 70ste verjaardag was een hoge uitzondering, daar het tot dusver niet de gewoonte was namen van nog levende personen voor straatnamen te gebruiken, behalve die van het Koninklijk Huis.

De laatste toevoeging van woningen in de woonwijk zijn in de jaren ’70 geweest in de omgeving van de Otto Reeslaan en aan de Cornelis van der Lijnlaan. 

Bron: Gemeente Haarlem, bestemmingsplan De Krim.