Skip to content

Terug naar de ijzertijd!

20161130_150031Het was soms koud en het was soms nat, maar het was vooral reuze interessant. Gedurende drie weken tijd is er door archeologisch bureau RAAP een opgraving uitgevoerd op het Delftplein in Haarlem-noord. Waar eens een grote verkeersrotonde lag, werd tot en met begin december uitgebreid gezocht naar sporen uit de ijzertijd en de bronstijd. Gedurende de gehele campagne hielpen de leden van de Archeologische Werkgroep Haarlem de beroepsarcheologen enthousiast een handje mee.

 

img_0905Andere tijden
Op de locatie waar door Elan Wonen containerwoningen de opvang van statushouders worden gerealiseerd, werd voorafgaand de bodem onderzocht. In de omgeving zijn in het verleden tal van sporen uit de steentijd, bronstijd en ijzertijd aangetroffen, waaronder scherven keramiek nabij het Spaarne Gasthuis, een pijlpunt van vuursteen in de Hekslootpolder en een heuse offerplaats in de Velserbroek. Haarlem-noord oogt nu aardig bebouwd, maar weinigen beseffen dat het gebied al duizenden jaren door mensen wordt bezocht en bewoond.

 

Sporen in de grondimg_0983
Van bebouwing uit de bronstijd en ijzertijd zijn helaas geen sporen teruggevonden, maar van het erf en het land om de boerderijen heen des te meer. Zo werden tal van afwateringsslootjes opgegraven, waarmee de bewoners in tijden van een natte bodem droge voeten probeerden te houden. Daarnaast zijn er waterkuilen opgegraven en sporen van akkers, in de vorm van schitterende krassporen van de ploeg in de bodem.

20161130_113156

Naast al deze sporen in de grond zijn er ook vondsten gedaan, waaronder scherven keramiek van potten uit de ijzertijd, afdrukken van koeienpoten in de grond en een stukje vuursteen, afkomstig van een stenen bijl en hergebruikt als werktuigje. Het meest indrukwekkend is wellicht de enorme invloed van de natuur op de mogelijkheden voor de mens om zich op deze plek, bij de strandwal van Haarlem te vestigen. Soms won de mens, maar vaak verdreef de natuur deze indringer. Op de zijwanden van de opgravingsputten was dan ook goed de opbouw van de bodemlagen te zien, waaronder lagen veen (natte periode) en spitsporen (drogere periode).

Op de kaart20161130_151030
De boerderijen en andere gebouwen van de nederzetting(en) zijn tijdens de opgraving niet aangetroffen, maar wellicht is de mooiste vondst wel de aandacht die de opgraving van de belangstellende Haarlemmers kreeg. Naast de leden van de Archeologische Werkgroep Haarlem die meehielpen met opgraven, kreeg het team van archeologisch bureau RAAP enthousiaste buurtbewoners en huurders van Elan op bezoek en kwam een schoolklas met de conservator van het Archeologisch Museum Haarlem even kijken op een echte opgraving! En dankzij het Haarlems Dagblad kon heel Haarlem lezen over dit interessante project. De opgraving mag dan zijn afgelopen maar de ijzertijd in Haarlem staat weer aardig op de kaart.

Geduldimg_0980
De vele sporen en vondsten van de opgraving worden de komende twee jaar zorgvuldig onderzocht en beschreven door de archeologen van RAAP. Alle bevindingen worden in een onderzoeksrapport gevat, waarmee het verhaal van dit stukje Haarlemse geschiedenis opnieuw kan worden verteld. En wellicht volgt er in 2018 nog een schitterende tentoonstelling in ons eigen Archeologisch Museum!

Advertenties

Renovatie Delftlaan in Haarlem

delftlaan 4

Delftlaan Zuid in Haarlem is een project van 120 woningen (en 15 garages) verdeeld over 5 flats en 5 blokken laagbouw. De woningen worden ingrijpend gerenoveerd, zodat deze na de renovatie weer 25 jaar mee kunnen. Alphaplan verzorgt i.o.v. woningcorporatie Ymere de voorbereidingswerkzaamheden van dit project; volledige projectvoorbereiding (3D scannen, modelleerwerk, architectuur, bouwkundige inspecties, asbestinventarisaties, het maken van energielabel nieuwe toestand, het maken van verschillende soorten tekeningen etc.).

Plan voor woningen op plek broodfabriek

Ontwikkelaar en belegger Amvest wil woningen bouwen op de plek van de oude broodfabriek aan de Paul Krugerkade. De gemeente en Amvest hebben een intentieovereenkomst voor de ontwikkeling van deze locatie. Het plan is om de hele fabriek te vervangen, met uitzondering van het muurreliëf van Tollenaar. Dit kunstwerk blijft behouden en krijgt een markante plek in het project.

Een schets van de te realiseren woningen
Een schets van de woningen

De fabriek van Quality Bakers was ooit de grootste producent van brood in Nederland. Inmiddels is de broodfabriek al een tijd buiten gebruik. Amvest wil op het terrein een nieuw woonwijkje bouwen. “Met in totaal 98 woningen, waarvan 65 rijwoningen en 33 appartementen”, vertelt ontwikkelingsmanager Margo van Aarle. De appartementen liggen aan de Paul Krugerkade. Ze hebben een parkeergarage op het maaiveld onder het gebouw. De rijtjeshuizen liggen voor een deel aan het Nelson Mandelapark aan de westkant van het gebied. Een ander deel ligt aan de nieuwe hoven of aan de zonnige zuidkant van de Werfstraat.

Ode aan de Bakker

Het project heeft de naam Tuin van Tollenaar gekregen. Het is vernoemd naar het kunstwerk van Levinus Tollenaar(1918-1970). Dat siert de muur van de voormalige broodfabriek op de hoek van de Krugerkade en het park. Het bijzondere gemetselde kunstwerk heet ‘Ode aan de Bakker’. Het beeld verschillende fases van brood bakken uit: van het zaaien van het graan tot het eten van het brood.

Het kunstwerk is gemaakt in 1964. “Het is naoorlogs erfgoed”, vertelt Ronald Fukken, werkgroep-voorzitter in het bestuur van de Historische Vereniging Haerlem. “Toen Amvest het plan voorstelde bij de gemeente, wilden wij dus graag zorgen dat het muurreliëf behouden bleef. Het is een mooi en oud kunstwerk, dat het beschermen waard is. Amvest was het daar gelukkig mee eens.”

Werfstraat vermaat 1967

Vermaat, Werfstraat 1967

Samenwerking

De samenwerking tussen Amvest en de Historische Vereniging Haerlem verliep prima. Ronald: “Als historische vereniging willen we de geschiedenis van Haarlem levend houden. We vinden dat het kunstwerk grote waarde heeft voor de geschiedenis van de stad. Vroeger was het ook verplicht dat bij nieuwbouw 1 tot 1,5 procent van het budget aan kunst werd besteed.” Ook pleitte de Vereniging Haerlem voor het behouden van de karakteristieke constructie van betonbogen van de voormalige broodfabriek. Dat lukte niet. “Wij zijn heel blij met het muurreliëf. Het is een mooie en oude muur, die veel waarde voor de omgeving heeft”, vertelt Margo.

Prille fase

Het plan is nog in een prille fase. Vóór de bouw kan beginnen, moet er nog een hoop gebeuren. Daar wordt ook de buurt bij betrokken. Op 1 maart was er een drukbezochte inloopavond voor de buurt. Daar presenteerde Amvest de eerste tekeningen voor het project.

Het plan voor Tuin van Tollenaar is gemaakt door een stedenbouwkundige van Atelier Quadrat. Amvest begint binnenkort met het architectonische ontwerp van de woningen en appartementen. Zodra het stedenbouwkundige plan helemaal klaar is, is de volgende stap om een nieuw bestemmingsplan te maken. Daarover mogen alle omwonenden en belanghebbenden hun mening geven tijdens een inspraakperiode. Op www.haarlem.nl/paul-krugerkade-woningbouw leest u meer over het project. Zie ook www.tuinvantollenaar.nl.

Lepeltjes met vermelding naam Schoten

Stichting Historisch Schoten houdt zich bezig met de geschiedenis van de voormalige gemeente Schoten, nu Haarlem-Noord, door historische kennis en verhalen te vergaren en te archiveren, maar ook door de gemeente Haarlem aan te sporen de laatste resterende monumenten van Schoten voor verval te behoeden. De Stichting biedt momenteel lepeltjes aan, met de naam Schoten in twee varianten met een afbeelding van een wapen er op.  Ze zijn verkrijgbaar voor € 5,00 per stuk.  u kunt per mail bestellen: historischschoten@gmail.com.

Gevelsteen van het raadhuis aan de Rijksstraatweg.

Gevelsteen 15-03-2016. OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Begin maart 2017 is de gevelsteen uit het voormalige raadhuis aan de Rijksstraatweg verwijderd. De steen is vergaan en restauratie is niet meer mogelijk. Het was niet moeilijk de oude steen te verwijderen, omdat deze voor een deel los in de nis stond. Dankzij de inzet van Stichting Geveltekens wordt nu hard gewerkt aan een replica, die over niet al te lange tijd zal worden geplaatst. Het oude raadhuis zelf heeft vorig jaar enige tijd in de steigers gestaan, voor werkzaamheden aan het dak. De gevel was al eerder onder handen genomen. Het gebouw zal
er na plaatsing van de steen weer geheel opgefrist bij staan en weer jaren mee kunnen. 

Gemeente Schoten 90 jaar geleden door Haarlem geannexeerd.

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Stichting Historisch Schoten gedenkt in 2017, dat het  90 jaar geleden is, dat het dorp Schoten door de gemeente Haarlem werd geannexeerd. Haarlem was uit haar jasje gegroeid en er was nauwelijks ruimte om binnen het gebied van de oude stad nieuwe huizen te bouwen. Inwoners van Haarlem vestigden zich noordelijk van het station. Haarlem zag met lede ogen aan, hoe haar burgers uitweken naar wijken als de Patrimoneumbuurt en het Kleverpark. Het grondgebied van Schoten raakte in snel tempo bebouwd, mede door de vestiging van grote industrieën aan het Noorder Buiten Spaarne. Hier werden enorm veel arbeiders gevraagd en daarvoor werden zelfs noodwoningen neergezet o.a. aan het Julianapark en de Ged. Schalkburgergracht, spoedig gevolgd door arbeiderswoningen in de Transvaalbuurt en de Indischebuurt. Het inwoners aantal groeide in rap tempo. In het oude dorp woonden destijds 600 zielen. Dat aantal groeide in zeer korte tijd naar ruim 20.000. Er moest dus iets gebeuren. Daarom werden nieuwe wijken gebouwd op Schotens grondgebied. De gemeente Schoten was niet bij machte deze groei bij te houden, met aanleg van straten, riolering, straatverlichting, elektriciteit gas enz. Het groeide Schoten al snel boven het hoofd. Men had nog geprobeerd door het bouwen van een eigen gasfabriek extra inkomsten te genereren, maar dat eindigde in een financieel debacle, mede  als gevolg van fraude. Om die reden diende Haarlem een verzoek in om het oude dorp te mogen annexeren. In 1927 was het zo ver. Schoten bestond niet meer en ging op in Groot Haarlem.       

Het oude dorp werd gesaneerd en bebouwd. De oude dorpskern boven de Jan Gijzenkade, omring door boerderijen, was verkrot. Mensen leefden er in onbewoonbare huizen. Daklozen hadden een onderkomen gevonden in het oude Rechthuis en de oude school aan de Rijksstraatweg. Met ferme hand werden de oude bouwsels gesloopt, werd de Rijksstraatweg aanzienlijk verbreed en verschenen nieuwe woonwijken. Het was gedaan met Schoten. Het raadhuis, dat in 1907 was gebouwd werd politiepost. Momenteel zijn in het pand tijdelijke gebruikers gehuisvest. 

10.602 Rijksstraatweg

De klok in het gebouw, die in goede conditie verkeert, staat om onbekende redenen al jaren stil. De vervallen gevelsteen, waarop het wapen van Schoten is afgebeeld, is door de Stichting Geveltekens uit het pand verwijderd en wordt binnenkort vervangen door een replica. Met dit soort ingrepen blijft Schoten zichtbaar. 

Bron foto’s: Het Noord-Hollands Archief.  Foto gasfabriek: v. Roon.

 

Gedicht (2014) voor Thon Fikkerman, opperstadgsgids van Haarlem 1936 – 6/2/2015

2015-03-04-09-55-16_thonf

HAARLEMDIER                

een gedicht van Willemien Spook

 

 er dribbelt driftig een man door de stad

een staart van mensen aan zijn gat

met een rugzak op zijn muggenrug

gaat hij van poort tot poort en terug

 

hij wijst omhoog en omlaag en opzij

de staart doet precies hetzelfde als hij

en zegt o wat oud en hé wat is dat

en o wat is dit toch een mooie stad

 

de staart die stelt steeds stadse vragen

waar de man steevast antwoord op weet

hij tovert ze uit zijn grijze hoofd en

is zijn antwoord niet compleet

 

dan raadpleegt hij thuis zijn enorme dossier

met knipsels over Haarlems wel en wee

hij kent alle sloppen en krochten hier

is een uitstervend soort Haarlemdier

 

van wie ze ontdekken zullen later

door zijn aderen stroomt Spaarnewater

zijn mond spreekt louter muggenpraatjes

zijn hartslag verslaat de Damiaatjes

 

meer dan heel houten Haarlem dat kan

ziet het ene oog van Fikkerman

naar Bomans eindig ik mijn betoog

och had iedereen maar één zo’n oog